orenbeldesi.com | Guncel Tarafsiz Haberin Dogru Adresi
BU SAVAŞ ONLARIN SUÇU DEĞİL
Son 3 günde donarak ölen Suriyelilerin sayısı 17'ye yükseldi
ÇOCUK SUSAR SEN SUSMA
115 hamile çocuk! ..Bu utanç tablosunu yaratanlar yargılansın
GİRESUN SPOR ÇEYREK FİNALDE
Giresunspor Ziraat Türkiye Kupasında adını çeyrek finale yazdırdı
EYNESİL YASA BÜRÜNDÜ
Ören Spor'un genç sporcusu trafik kazasında vefat etti
Trabzon'da uçak pisten çıktı
Trabzon’da pistten çıkan uçağın pilotunun ilk ifadesi ortaya çıktı
YAYLA VE KEMENÇE KÜLTÜRÜ

YAYLA VE KEMENÇE KÜLTÜRÜ

  Bu yazı 13 Mart 2011, Pazar 22:10:38 eklenmiştir. 2030 kez okunmuştur.
Yazar : Mehmet TORUN
Kültür; tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünüdür.


12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

  Bizim yörelerin yaylacılık kültürü ve kemençe tutkusu da yaşamımızda kök salmış önemli değerlerimizdendir. Doğu Karadeniz’deki yaylacılık faaliyetlerinin ortaya çıkmasında ve gelişmesinde belki de en fazla pay, bir Oğuz boyu olan Çepnilere aittir. Bölgede 13. yüzyıldan itibaren çoğalan ve Osmanlıların bölgeyi topraklarına katmadan önce, buraları Türkleştirdiği belirtilen Çepni boylarına ait çok sayıda oba-yayla yerleşmesinin bulunmasının yanı sıra, onlara ait birçok geleneğin varlığı da bunu doğrulamaktadır. Nitekim bölge ile ilgili tarihî kaynaklarda, Fatih Sultan Mehmet, Trabzon seferine çıktığında Görele, Tirebolu ve Giresun kalelerinin büyük ihtimalle Trabzon Rum İmparatorluğu’nun idaresinde olduğu belirtilmiştir. Ancak, Kürtün-Dereli-Giresun-Tirebolu ve Eynesil arasındaki geniş kır kesimi de Çepni Beylerinin elinde bulunuyordu. Bunlar, XIV yüzyılda Karadeniz Dağları’nda yaylacılık yapan Çepniler olup, 100 bin kadarı Anadolu Selçuklu Devleti’nin parlak dönemlerinde İran üzerinden Anadolu’ya geçip Trabzon’un batısındaki bölgelere yerleşenlerdendi.

 Böylece, 14. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon’un batısı ile Harşit vadisinin yukarı kesimlerine yerleşmiş olan Çepniler bölgede bir uç beyliği kurmuş, 14. yüzyıl boyunca ve 15. yüzyılın ilk yarısında Harşit Çayı’nın doğusunda; Eynesil, Beşikdüzü, Kürtün, batısında; Tirebolu, Keşap, Dereli ve Giresun şehrinin güneyi ile batısında Batlama Deresi’ne kadar bölgeyi iskân etmiştir.  Çepnilerin bu dönemde yaşadıkları kır sahalarının önemli bir bölümünün bugünkü yayla sahaları olmaları sonucu, kurulan yayla yerleşmelerinin ve yaylacılık faaliyetlerinin bu alanlarda, Çepniler tarafından yapıldığını kanıtlayan bir durumdur.

 Çepnilerin oturdukları yerlerde ve komşu bölgelerinde Türkçe yer adları oldukça fazladır. Bunlar arasında Oğuz, Şahmelik, Yüreğir, Alayuntlu, Türkeli, Döğer, Ören gibi Oğuzeli ile onu teşkil eden boylardan bazılarının da adları vardır. Bölge yaylalarının çoğunun isminin oba olması da bu isimlerin bölgeye yerleşen ve buralarda yaylayan Türkler tarafından konulduğunu göstermektedir.

 Yayla kültürü öyle bir tutkudur ki asırlardır süren özlemin, yaşam biçiminin, doğa aşkının günümüze yansıyan bölümüdür. Yayla kültürü, doğa ile iç içe yaşamak binlerce yıllık göçebe geleneğinden kaynaklanmaktadır. Kış mevsiminde karla kaplı olmayan sahil şeridinde otlayan hayvanlar yaz aylarında geniş otlakların bulunduğu yaylalara çıkarılmıştır. Baharın gelmesiyle birlikte sahildeki boğucu nemli havadan kaçan insanlar yaylaya göç etmişlerdir. Mısır tohumlarının tarlaya ekilmesinden sonra başlayan hazırlıklar yolda ve yaylada gerekli olan ihtiyaçların hayvanlara yüklenmesiyle yola çıkılırdı. Eskiden yapılan yayla göçleri bir yaşam biçiminin, tutkunun folklorik izleridir. İhtiyaçların doldurulduğu şelekler sırtlarda, süslü boncuklarla, püsküllü boğazlarına çan ve kelek bağlanan hayvanlarla birlikte neşe içerisinde türkülerle devam eden  2-3 günlük yolculukla Oba’lara  ulaşılırdı. Otçu haftalarıyla doruğa ulaşan yayla yaşamı güz döneminin gelmesiyle sona ererdi.

 Bu kültürün en önemli unsurlarından biri de kemençedir. Karadeniz insanının üzüntüsü, sevinci, sevdası kısaca duygularının ifadesi olan  kemençe, çocuğundan yaşlısına Karadeniz insanının hayatının bir parçası olmuştur. Bu müzik aleti özel günlerin, sohbet ortamlarının, düşüncelerin vazgeçilmez çalgı aleti olmuştur. “Kemençe nasıl ortaya çıkmış, kim icat etmiş, kimler kullanmış ve Karadeniz insanı tarafından ne zamandan beri kullanılmaktadır?” sorularının cevapları hakkında  yeterli bilgiye sahip değiliz. Ama kemençeyi en iyi çalanların Görele’liler olduğu konusunda yaygın bir görüş hakimdir. Kuyucuoğlu, Tuzcuoğlu,  Halil Kodalak (Karaman), Piçoğlu Osman (Gökçe), Durkaya Kemal (İpşir), Katip Şadi, Mehmet Sırrı Öztürk gibi ustalar Görele tarzı kemençe stilinin ardıllarını etkilemesinin yanı sıra tüm zamanların en sevilen kemençecilerinden olmuşlardır. Karadeniz kemençesi temel müzik aleti olduğu Giresun,Ordu ile Trabzon'un yanı sıra Kuzey Gümüşhane ve Batı Rize'de, kısmen Samsun sahilinde, Cumhuriyet döneminde Karadenizlilerin topluca göç ettiği Adapazarı, İzmit köylerinde ve büyük şehirlerde, 1923 mübadelesiyle Yunanistan'a giden Rumlar tarafından başta Selanik olmak üzere Kuzey Yunanistan'da yer alan göçmen köylerinde kullanılmaktadır.

Son zamanlarda kemençe sanatına  genç kardeşlerimizin merak saldığı görülmektedir. Bu çalışmalardan çok verimli sonuçlar çıkacağı kesindir. Gençlerin desteklenmesi ve teşvik edilmesi kültürümüzün yaşatılmasına katkı sağlayacaktır. Her yörenin özgün oyunları gibi “Ören horonu” nu yaşatmak  ve yöresel türkülerimizi derlemek  gerekmektedir. Bu konuda uzman ya da akademisyen dostlara büyük görevler düşmektedir.

Köyümüzün kemençe ustalarının  gaydaları eşliğinde, Ören otçusunun Sisdağı’na ya da Kadırga’ya diğer otçularla birlikte kolkola kardeşçe girmesi çok mu uzak  hayal sizce ?

25 Ekim 2009

Mehmet TORUN


Facebook Facebook Digg Digg Google Google Del.icio.us Del.icio.us
YORUM YAPIN SÖZ SİZDE!


Adınız (Yorumda görünecek) :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik Kodu :    
 

Diğer Mehmet TORUN Yazıları
 
 
Giresun büyük şehir olmalı mı?
EVET
HAYIR
Diger anketlerimiz için tıklayın...
 
Ören-der piknik 2012
Ören Beldesi Cami
Ören Köyü Slayt
Ören Horonu Sazalanı Hatırası
Ören-der piknik 2011
[ Tümünü Göster ]

 
Lütfen haber arşiv tarihi seçiniz.
Türkiye geneli yol durumu hakkinda güncel bilgiler
 
Beşiktaş, Madonna, Bülent Ersoy, Manchester City, Genç, Akşam, Konyaspor, Büyükşehir Belediyespor, Sakarya, twitter, Belediye Başkanı, hakim, gol, Haber, türkiye kupası, Eurovision, proje, Yıldırım, Avrupa, Bugün, Mart, Yıldırım Demirören, basın toplantısı, İstanbul, ebru gündeş, Denizli, Sinan Engin, Arkas, video, Karşıyaka,
 
|   Copyright © 2014 orenbeldesi.com Tüm Hakları Saklıdır.

 Site içeriğinin veya materyallerin başka bir yerde izinsiz yayınlanması kesinlikle yasaktır. !